Haien sortzaileek ere ulertzen ez dutena
Bada adimen artifizialean bereziki liluragarria iruditzen zaidan zerbait. Ez da soilik galderei erantzun, testuak idatzi edo arazoak ebatz ditzakeela. Haren sortzaileek berek erabat aurreikusi ez zituzten gaitasunak garatzen ari dela baizik.
Atzo Lenny's Podcast-en elkarrizketa bat entzun nuen Emmanuel Ameisenekin, adimen artifizialeko eredu handien barruan zer gertatzen den ulertzean espezializatutako Anthropic-eko ikertzailearekin.
Harrigarriena da haien sortzaileek berek ez dutela erabat ulertzen barrutik nola funtzionatzen duten.
Badakigu nola eraiki eta entrenatu, baina ez dugu beti ulertzen nola iristen diren ondorio jakin batzuetara, ezta zergatik garatzen dituzten inork esplizituki irakatsi ez dizkien gaitasunak ere.
Hazten diren sistemak, ez programak
Ameisenek azaltzen duenez, eredu hauek ikaskuntzaren bidez hazarazten ditugun sistemen antz handiagoa dute portaera bakoitza guk definitu dugun programa tradizionalena baino.
Ikertzaileak deskubritzen ari dira ereduek kontzeptuen barne-irudikapenak eraikitzen dituztela, harremanak ezartzen dituztela eta inork zuzenean programatu ez dituen estrategiak garatzen dituztela.
Hori guztia eragiketa matematikoen bidez gertatzen da. Ez ereduek lege matematiko berriak asmatzen dituztelako, baizik eta entrenamenduak milaka milioi parametro antolatzen dituelako, oraindik ulertzen saiatzen ari garen mekanismoak sortu arte.
Egoera apartekoa da: sistema hauek sortu ditugu, eta orain ikertu egin behar ditugu arrazoitzen nola ikasi duten jakiteko.
AAtik haratago doan galdera bat
Eta elkarrizketa entzuten ari nintzela, adimen artifizialetik askoz haratago doan galdera bat sortu zitzaidan.
Eta matematika mundua ulertzeko aurkitu dugun tresna bat besterik ez balitz? Eta gu geu matematika bagina?
Eta alderantziz ulertu badugu?
Beti pentsatu izan dugu gizakiok matematika aurkitu genuela unibertsoa azaltzeko. Baina matematikak deskribatzen dituen harremanak gu baino askoz lehenago zeuden.
Planetek beren orbitak jarraitzen zituzten Newton baino lehen. Atomoak elkarren artean aritzen ziren kimika existitu baino lehen. Eta gure garunek lege horiei berei men egiten dieten prozesu fisikoen bidez funtzionatzen dute.
Hizkuntza bat, aurpegi bat, garun bat
Pentsa dezagun hizkuntza bat ikastea bezain egunerokoa den zerbaitean. Gure garunak ereduak aurkitzen ditu, harremanak ezartzen ditu eta inoiz entzun ez dituen esaldiak eraikitzen amaitzen du. Bitxia bada ere, adimen artifizialeko ereduek antzeko zerbait egiten dute, erabat desberdinak diren mekanismoen bidez, eragiketa matematikoetan oinarrituta.
Edo pentsa dezagun milaka aurpegiren artean bat ezagutzeko dugun gaitasunean. Ia berehala egiten dugu, nola azaltzen jakin gabe. Gaur egun, sare neuronal artifizial batek antzeko gaitasuna gara dezake datu-kopuru izugarrien arteko harremanak ikasiz.
Horrek ez du esan nahi gure garunek adimen artifizial batek bezala funtzionatzen dutenik. Baina zerbait liluragarria planteatzen du: agian adimena ez dago hainbeste egina gauden materialaren mende, haren osagaien artean ezartzen diren harremanen mende baizik.
Eta harreman horiek matematikoak badira, zer gara benetan?
Hipotesi bat, ez ziurtasun bat
Agian matematika ez da errealitatea deskribatzeko asmatu dugun hizkuntza bat soilik, errealitatearen beraren egituraren parte baizik.
Hori ez dago frogatuta. Zerbait matematikoki deskriba daitekeela esateak ez du nahitaez esan nahi matematika denik. Baina adimen artifizialarekin ikusten ari garenak merezi du galdera egitea.
Izan ere, bada zerbait apartekoa eragiketa matematiko multzo batek ikasi, arrazoitu eta bere sortzaileek ere erabat ulertzen ez dituzten gaitasunak garatu ahal izatean.
Bere burua aurkitzen ari den matematika
Eta gu fenomeno beraren beste adibide bat bagara, entrenamendu artifizialaren ordez milioika urteko eboluzio biologikoaren bidez sortua?
Agian ez gara matematika kanpotik aurkitu duten izakiak.
Agian unibertsoaren zati bat gara, modu jakin batean antolatuta, bera posible egin zuten arauak ulertzeko gaitasuna eskuratu duena.
Eta agian ez dugu matematika aurkitu. Agian gu gara matematika, bere burua aurkitzen.
DuckDik ongizate produktu bat da. Ez da gailu medikoa, ez du diagnostikatzen eta ez du osasun profesional baten aholkua ordezkatzen. Sintomak badituzu, jo zure medikuarengana.
