Metronomoa ez den bihotza
Jarri bi hatz eskumuturrean eta zenbatu. Badirudi bihotzak erloju baten erregulartasunez taupadak egiten dituela, baina ez da horrela. Taupada baten eta hurrengoaren arteko denbora zehatza neurtuko bagenu, etengabe aldatzen dela ikusiko genuke: 850 milisegundo, gero 910, gero 870… Segundo-ehunen gutxi batzuetako alde horiek izen bat dute: bihotz-maiztasunaren aldakortasuna, edo HRV ingelesezko siglen arabera. Eta horixe da eskumuturreko batek tentsioan zauden jakiteko erabiltzen duen arrasto nagusia.
Bitxia da bihotz lasai bat irregularragoa dela, ez erregularragoa. Arnasa hartzean, pultsua apur bat bizkortzen da; arnasa botatzean, moteldu egiten da. Joan-etorri hori, arnas sinus-arritmia izenekoa, normala da, eta ondo doitutako sistema baten seinale.
Azeleragailua eta balazta
Nork mugitzen ditu hari horiek? Nerbio-sistema autonomoak, pilotu automatikoan dabilenak. Bi adar ditu, auto baten azeleragailua eta balazta balira bezala jarduten dutenak.
Sistema sinpatikoa azeleragailua da: gorputza prestatzen du mehatxu baten, azterketa baten edo mezu elektroniko premiazko baten aurrean jarduteko. Pultsua igotzen du eta uniformeagoa egiten du, erritmoa markatzen duen danbor bat bezala. Parasinpatikoa, batez ere nerbio bagotik doana, balazta da: atseden hartzen, digestioa egiten edo lo egiten ari garenean nagusitzen da, eta erritmoari askatasunez aldatzen uzten dio.
Azeleragailua denbora luzez sakatzen dugunean, aldakortasuna jaitsi egiten da: hori da kanpotik irakur daitekeen estresaren aztarna.
Nola jasotzen duen eskumuturreko argiak
Eskumuturrekoak ez du elektrodorik bularrean: azala LED txikiekin argitzen du eta zenbat argi itzultzen den neurtzen du. Taupada bakoitzean, hodiak odol apur bat gehiagoz betetzen dira eta argi gehiago xurgatzen dute. Horrela uhin bat marrazten da, eta algoritmoak pultsu bakoitzaren gailurra aurkitzen du batetik besterako denbora kalkulatzeko.
Tarte horiekin kalkulatzen da, adibidez, RMSSD izenekoa: tarte bakoitza hurrengoarekin alderatzen du eta batez beste zenbat aldatzen diren laburtzen du. Balio altu batek balazta aktibo dagoela adierazi ohi du; baxu batek, azeleragailuak agintzen duela.
Etsai handia: mugitzea
Hemen dago tranpa. Oinez bazoaz, eskailerak igotzen badituzu edo hitz egitean keinuak besterik ez badituzu egiten, pultsua esfortzu fisiko hutsagatik igotzen da eta aldakortasuna jaitsi egiten da, guztiz lasai egon arren.
Horregatik, eskumuturrekoak azelerometro bat ere badu, pausoak zenbatzen dituen sentsore mota bera. Mugitzen ari zarela antzematen duenean, zati horiek baztertu edo zuzendu egiten ditu. Estres-zifrak zentzua du batez ere geldi zauden uneetan: ordenagailuaren aurrean eserita, sofan edo bilera batean.
Zure zifra zurea baino ez da
Ez dago denontzat HRV balio «zuzen» bat. Adinaren, genetikaren, egoera fisikoaren eta baita eguneko orduaren arabera ere aldatzen da.
Horregatik, algoritmoek ez zaituzte ideal batekin alderatzen, zeure buruarekin baizik. Lehen egunetan, eskumuturrekoak ikasten du nolakoa den zure bihotza atsedenean, batez ere gauez. Hortik aurrera, estres-zifrak adierazten du zure normaltasunetik zenbat urruntzen zaren. Eskala erlatiboa da, termometro pertsonal baten antzekoagoa azterketa baten notaren antzekoa baino.
Eskumuturrekoak jakin ezin duena
Hori bai: bihotzak ez ditu emozioak bereizten. Jendaurrean hitz egin aurreko urduritasunak eta zure taldeak gola sartzen duenean sentitzen duzun pozak aztarna oso antzekoa utz dezakete. Eskumuturrekoak gorputzaren aktibazioa neurtzen du, ez ea ondo edo gaizki sentitzen zaren.
Estresarekin lotu ohi ez ditugun gauzek ere eragiten dute: arratsalde erdiko kafe batek, afari oparo batek, ardo-kopa batek, hasten ari den hotzeri batek edo gau txar batek. Guztiek sakatzen dute azeleragailua pixka bat. Beraz, zifra arrazoi agerikorik gabe altu dagoenean, batzuetan azalpena platerean edo burukoan dago.
Kurba irakurri, ez unea
Une jakin bateko balioak gutxi esaten du. Interesgarria eredua da: zure zifrak astelehen goizetan beti igotzen diren, edo bazkalostean ibilaldi batek pultsua lasaitasunera itzultzen duen.
Proba egin nahi duzu? Eseri eta arnasa poliki hartu bi minutuz: hartu arnasa lau segundotan eta bota sei segundotan. Nahita ari zara balazta sakatzen, eta askotan kurbak minutu gutxitan erakusten du.
Ohiko galderak
Nola neurtzen du eskumuturreko batek estresa?
Bihotz-maiztasunaren aldakortasuna (HRV) aztertzen du, hau da, taupaden arteko denbora-alde txikiak, eta atsedeneko zure oinarri-lerroarekin alderatzen du.
Zergatik igotzen da nire estres-maila lasai nagoenean?
Mugimenduak, kafeak, afari oparo batek, alkoholak, hotzeri batek edo gau txar batek ere jaisten dute HRV. Gainera, bihotzak ez ditu bereizten urduritasuna eta poza.
Ba al dago denontzako HRV balio normal bat?
Ez. Adinaren, genetikaren, egoera fisikoaren eta eguneko orduaren araberakoa da. Erabilgarria da zeure buruarekin alderatzea eta joerei begiratzea.
DuckDik ongizate produktu bat da. Ez da gailu medikoa, ez du diagnostikatzen eta ez du osasun profesional baten aholkua ordezkatzen. Sintomak badituzu, jo zure medikuarengana.
