Linterna txiki bat eta islak zenbatzen dituen begi bat
Eskumuturreko batek zure pultsua argia bakarrik erabiliz ezagutzen du: argi berde txiki bat pizten du larruazalaren kontra, sentsore batek neurtzen du zenbat argi itzultzen den errebotatuta eta, odolak argia xurgatzen duenez, taupada bakoitzak kantitate hori pixka bat aldatzen du. Minutuko igoera eta jaitsiera horiek zenbatuta, gailuak zure bihotz-maiztasuna kalkulatzen du. Teknikak fotopletismografia du izena, nahiz eta ia denok ingelesezko siglengatik ezagutzen dugun: PPG.
Jarduera-eskumuturreko bati buelta ematen badiozu, argi txiki batzuk (LEDak) eta puntu ilun bat edo bi ikusiko dituzu: fotodiodoak dira, argia seinale elektriko bihurtzen duen begi elektroniko moduko bat. Ez dago orratzik ez elektrodorik: larruazalean sartzen eta handik ateratzen den argia besterik ez.
Zergatik «ikusten» du argiak odola?
Eskumuturrean, argiak larruazalarekin, koipearekin, hezurrarekin eta odol-hodiekin egiten du topo. Hori guztia ia konstantea da: zure hezurrak ez du tamainarik aldatzen segundo batetik bestera. Odola, aldiz, mugitu egiten da. Taupada bakoitzarekin uhin txiki bat iristen da, arteriak eta kapilarrak apur bat puzten dituena. Hemoglobinak (odolari kolore gorria ematen dion proteinak) argi berdea oso ondo xurgatzen duenez, odol gehiagok esan nahi du argi gutxiago itzultzen dela sentsorera.
Emaitza seinale erraldoi eta ia finko bat da, gainean uhin txiki-txiki bat duena, bihotzaren erritmoan igo eta jaisten dena. Zaila ez da argia piztea, uhin hori erreskatatzea baizik.
Uhin batetik zenbaki batera
Sentsoreak argia segundoko askotan neurtzen du eta muino txikiz osatutako kurba bat marrazten du, taupada bakoitzeko bat. Softwareak hiru gauza egiten ditu: seinalea garbitzen du (grabazio bati burrunba kentzea bezala), erritmoa aurkitzen du (uhina segundoko 1,2 aldiz errepikatzen bada, minutuko 72 taupada dira) eta emaitza zentzuzkoa dela egiaztatzen du.
Taupaden arteko denbora zehatza neurtuta, gainera, bihotz-maiztasunaren aldakortasuna (HRV) lortzen da: tarte horiek milisegundo batzuk aldatzen dira, eta aldakuntza horrek nerbio-sistemaren oreka islatzen du. Seinale oso garbia behar du; horregatik gauez edo atsedenean neurtu ohi da.
Zergatik huts egiten du batzuetan
Odolaren uhina hain da txikia, ia edozerk estal dezakeela:
- Mugimendua. Korrika egitean, eskumuturrekoa mugitu eta uhin faltsuak sortzen ditu. Horregatik darama azelerometro bat: besoa nola mugitzen den jakinda, eredu hori ken dezake.
- Kanpoko argia. Doituta (estutu gabe) eta eskumuturreko hezurraren gainetik bi hatz eramateak asko laguntzen du.
- Hotza, larruazaleko hodiak estutzen dituelako, eta tatuajeak, tintak ere argia xurgatzen duelako.
Arau praktikoa: datuak fidagarriagoak dira atsedenean eta lotan, esprint baten erdian baino.
Gorria eta infragorria: oxigenoa
Beste bi kolorerekin SpO2 kalkulatzen da, odoleko oxigenoa. Oxigenodun eta oxigenorik gabeko hemoglobinak argia modu desberdinean xurgatzen dute; beraz, pultsioximetroek argi gorria (660 nanometro inguru) eta infragorria (940 nanometro inguru) alderatzen dituzte eta emaitza ehuneko bihurtzen dute. Eskumuturrean hatzean baino zailagoa da; horregatik ongizate-eskumuturrekoek gaueko joera gisa erakusten dute, ez proba kliniko gisa.
AA: zenbakietatik esaldietara
Pultsutik, HRVtik eta mugimendutik abiatuta, milaka gauekin entrenatutako ereduek loaren faseak (lo sakonean bihotza motelago eta erregularrago doa; REMean, aldakorrago) edo zure estres-maila kalkulatzen dituzte. Estimazioak dira, beti zure oinarri-lerroarekin alderatuta. Adimen artifizialak batez ere interpretatzen laguntzen du: ehunka puntu esaldi argi bihurtzen ditu, hala nola «gaur zure batez bestekoa baino lo arinagoa egin duzu».
Eskumuturreko batzuetan, seinale gordinak telefonoan geratzen dira eta laburtutako zifrak baino ez dira sinkronizatzen EBko zerbitzarietan; datuei eta DBEO/RGPDri buruzko gure orrian azaltzen dugu. Sakontzeko, fotopletismografiari buruzko Wikipediako artikulua (ingelesez) hasiera ona da, eta zure eskumuturrekoarekin zalantzak badituzu, laguntza-zentroa hor duzu.
Ohiko galderak
Zergatik erabiltzen dute eskumuturrekoek argi berdea?
Hemoglobinak argi berdea oso ondo xurgatzen duelako; hala, taupada bakoitzeko odol-aldaketak argi nabaritzen dira seinalean, batez ere eskumuturrean.
Fidagarria da eskumuturreko baten pultsua kirola egitean?
Atsedenean eta ahalegin erregularretan ona izan ohi da; mugimendu bortitzekin errorea handitzen da. Doituta eta eskumuturreko hezurraren gainetik pixka bat eramateak asko laguntzen du.
Eskumuturrekoak zuzenean neurtzen ditu loaren faseak?
Ez. Pultsutik, HRVtik eta mugimendutik abiatuta kalkulatzen ditu, entrenatutako ereduekin. Joerak ikusteko hurbilketa erabilgarria da, ez garuneko jardueraren neurketa.
Zer desberdintasun dago pultsuaren eta HRVren artean?
Pultsuak minutuko taupadak zenbatzen ditu; HRVk taupada baten eta hurrengoaren arteko denbora zenbat aldatzen den neurtzen du, nerbio-sistemaren orekarekin lotuta dagoena.
DuckDik ongizate produktu bat da. Ez da gailu medikoa, ez du diagnostikatzen eta ez du osasun profesional baten aholkua ordezkatzen. Sintomak badituzu, jo zure medikuarengana.