Mentres dormes, o teu pulso toma notas
Cada mañá a app cóntache canto sono profundo e canto sono REM tiveches. Curioso, porque a pulseira non ve o teu cerebro nin che mira os ollos. Como o sabe, entón? A resposta mestura pistas indirectas, estatística e unha boa dose de humildade.
Así se fai nun laboratorio do sono
Para clasificar o sono «de verdade» existe a polisomnografía. A persoa dorme con sensores que rexistran as ondas cerebrais (o electroencefalograma ou EEG), os movementos dos ollos e a tensión muscular. Despois, un técnico revisa a noite en tramos de 30 segundos e a cada un ponlle unha etiqueta: vixilia, N1, N2, N3 ou REM, segundo as regras da Academia Americana de Medicina do Sono (AASM).
N1 e N2 forman o sono lixeiro. N3 é o profundo, con ondas cerebrais lentas e amplas. No REM o cerebro actívase moito, os ollos móvense axiña e os músculos quedan case sen ton.
Dato curioso: nin sequera os expertos coinciden sempre. Nun programa da AASM con máis de 2.500 técnicos puntuando as mesmas gravacións, o acordo medio foi do 82,6 %, e baixaba ao 67 % no sono profundo.
As pistas que le unha pulseira
Sen EEG, a pulseira xoga a detective co que si nota desde o pulso:
- Movemento. O acelerómetro detecta se te moves. É a mellor pista para separar o sono da vixilia, pero di pouco da fase.
- Pulso. Un sensor óptico segue os latexos. No sono profundo o pulso baixa e vólvese regular; no REM axítase.
- Variabilidade da frecuencia cardíaca (HRV). Son as pequenas diferenzas de tempo entre un latexo e o seguinte. Reflicten o tira e afrouxa entre o «freo» e o «acelerador» do sistema nervioso.
- Respiración. Respirar deixa pegada no pulso: ao inspirar o corazón acelérase un pouco e ao expirar frénase. De aí dedúcese o ritmo respiratorio, máis pausado no sono profundo e máis irregular no REM.
- A hora. O REM abunda máis na segunda metade da noite.
Partir a noite en anacos de 30 segundos
Con eses sinais, o algoritmo imita o técnico: divide a noite en tramos duns 30 segundos (en oito horas saen 960). Para cada tramo calcula uns cantos números e un modelo, adestrado con noites gravadas ao mesmo tempo con polisomnografía, decide que fase é a máis probable: esperto, lixeiro, profundo ou REM.
Por iso as pulseiras falan de sono «lixeiro» en lugar de N1 e N2: sen ondas cerebrais, separar esas dúas é case imposible.
Canto se parece ao laboratorio?
É unha estimación, non unha polisomnografía. Dino os estudos:
- Distinguir durmido de esperto faise ben. Nun estudo de 2021 con sete dispositivos de consumo, todos recoñeceron polo menos o 93 % dos tramos de sono, pero só entre o 18 % e o 54 % dos momentos esperto.
- As fases custan máis. Con 106 persoas e 440 noites, un modelo que só usaba o movemento acertaba a fase no 57 % dos tramos; ao engadir pulso, variabilidade e a hora da noite, subía ao 79 %.
- Hai moita diferenza entre aparellos. Un estudo de 2023 con 11 dispositivos atopou acordos co laboratorio que ían de «moderados» a apenas «leves».
- As noites movidas son as máis difíciles. Co sono fragmentado, todos fallan máis.
En perspectiva: se os técnicos humanos coinciden arredor do 83 %, que un algoritmo que non ve o cerebro chegue ao 79 % é notable. Pero cada noite ten a súa marxe de erro.
Que facer coa cifra
O valioso é a tendencia. Se un día marca 40 minutos de sono profundo e ao seguinte unha hora e dez, pode ser a túa noite ou o algoritmo. En cambio, se durante semanas ves que o teu sono profundo baixa cando ceas tarde, iso si é información útil.
- Compara medias semanais ou mensuais, non días soltos.
- Fíxate primeiro no máis fiable: a que hora te dormes, canto dormes e o regular que es.
- Usa as fases como unha pista para facerte preguntas, non como un veredicto.
- Se dormes mal de forma persistente, a conversa é cun profesional sanitario, non coa app.
Nunha pulseira sen pantalla como a DuckDik Sense, que tamén estima as fases do sono, o interesante chega ao mirar varias semanas seguidas.
Preguntas frecuentes
Pode unha pulseira saber de verdade en que fase do sono estou?
Estímaa. Non mide ondas cerebrais: combina movemento, pulso, variabilidade da frecuencia cardíaca (HRV) e a respiración deducida do pulso para calcular que fase é a máis probable.
Por que se divide a noite en tramos de 30 segundos?
É o estándar dos laboratorios do sono: as regras da AASM puntúan a noite en épocas de 30 segundos. Os algoritmos das pulseiras copian ese formato para poder compararse co laboratorio.
Que grao de acordo teñen os wearables co laboratorio?
Distinguen ben sono e vixilia, pero as fases custan máis. Nun estudo con 440 noites, un modelo só con movemento acertou a fase no 57 % dos tramos e, con pulso, HRV e hora, no 79 %. Os técnicos humanos coinciden arredor do 83 %.
Debo preocuparme se unha noite teño pouco sono profundo?
Unha noite illada di pouco. Fíxate en medias semanais ou mensuais. Se dormes mal de forma persistente, coméntao cun profesional sanitario.
- AASM Manual for the Scoring of Sleep and Associated Events (American Academy of Sleep Medicine)
- Rosenberg & Van Hout (2013). The AASM Inter-scorer Reliability Program: Sleep Stage Scoring. J Clin Sleep Med
- Chinoy et al. (2021). Performance of seven consumer sleep-tracking devices compared with polysomnography. Sleep
- Altini & Kinnunen (2021). The Promise of Sleep: A Multi-Sensor Approach for Accurate Sleep Stage Detection Using the Oura Ring. Sensors
- Lee et al. (2023). Accuracy of 11 Wearable, Nearable, and Airable Consumer Sleep Trackers: Prospective Multicenter Validation Study. JMIR mHealth uHealth
DuckDik é un produto de benestar. Non é un dispositivo médico, non diagnostica nin substitúe o consello dun profesional sanitario. Se tes síntomas, consulta o teu médico.
